De wijken van Rotterdam

Een 4,5 die uit twee richtingen komt

Het totaalcijfer van Rotterdam is een 4,5, en dat cijfer verbergt meer dan het laat zien. De stad haalt op voorzieningen een 8,5 — haar buurten zitten daarmee gemiddeld in de top 20% van Nederland — en op gezinnen een 7,8, de top 29%. Daar staat tegenover: een 3,4 voor veiligheid, een 4,1 voor welvaart en een 4,4 voor Rust & natuur. Die drie zitten in de onderste dertig procent van het land. Het gemiddelde van die uitersten is een laag cijfer, maar het beschrijft geen enkele Rotterdamse buurt goed.

Wat de stad wel goed beschrijft: bijna alles is dichtbij, en bijna niets is rustig. De mediane Rotterdamse buurt ligt op 600 meter van een grote supermarkt (landelijk 1 kilometer), 600 meter van een basisschool en 700 meter van een huisartsenpraktijk — tegen 1,2 kilometer landelijk. Een treinstation ligt op 2,6 kilometer in plaats van 4,3. Daar staat tegenover dat er in de mediane buurt 6.774 mensen per vierkante kilometer wonen, bijna drie keer zoveel als in de mediane Nederlandse buurt.

Het verschil binnen de stad is groter dan het verschil tussen Rotterdam en de rest van Nederland. Molenlaankwartier staat op een 9,4, Oud Mathenesse op een 2,8. Dat zijn twee buurten in dezelfde gemeente, met dezelfde gemeentebelasting en dezelfde afvalkalender, en ze staan aan tegenovergestelde uiteinden van de landelijke ranglijst. Wie naar Rotterdam kijkt, moet dus naar wijken kijken. Naar het stadscijfer heb je weinig.

De haven zit in de cijfers

Rotterdam is gebouwd rond de grootste haven van Europa, en dat is aan de scores te merken. Van de 22 wijken hebben er zes geen cijfer, omdat er praktisch niemand woont: Botlek-Europoort-Maasvlakte telt twintig inwoners, Waalhaven-Eemhaven vijfentwintig, Vondelingenplaat en Rivium nul. Van de 218 vierkante kilometer gemeentegrond is een flink deel bedrijventerrein, kade en water. De stad is groot op de kaart en klein in bewoonbaar oppervlak — vandaar die dichtheid.

De tweede verklaring ligt in mei 1940. Het centrum werd weggebombardeerd en opnieuw opgebouwd, in een tijd waarin woningnood belangrijker was dan woonkwaliteit. Dat is terug te zien in het woningbestand: 24% van de woningen in de mediane buurt is een eengezinswoning, tegen 87% landelijk. Rotterdam is een stad van appartementen en portiekwoningen, en dat drukt het cijfer voor Rust & natuur in vrijwel elke wijk.

Werk en inkomen: twee steden in één

Een havenstad trok generaties lang mensen aan die kwamen werken, niet mensen die kwamen wonen. Dat zit nog altijd in de cijfers. In de mediane Rotterdamse buurt ontvangen 44 per 1.000 inwoners bijstand, tegen 7,9 landelijk — ruim vijf keer zoveel. Het aandeel huishoudens met een laag inkomen is 42% tegen 38% landelijk.

Het opvallende getal staat er direct naast: het aandeel huishoudens met een hoog inkomen is 19%, exact gelijk aan het landelijke cijfer. Rotterdam is dus niet over de hele linie een arme stad. Naast de haven staan een universiteit, een academisch ziekenhuis en een kantorenstad, en die leveren gewoon hoge inkomens op. Wat de stad kenmerkt is de spreiding: hoge en lage inkomens wonen in Rotterdam verder uit elkaar dan in de meeste gemeenten, en die scheiding loopt langs wijkgrenzen. Vergelijk de welvarendste buurten met de armste wijken en je ziet twee steden die weinig met elkaar te maken hebben.

Nog een cijfer dat die spanning verraadt: 5% van de woningen in de mediane buurt staat leeg, tegen 4% landelijk. Geen dramatisch verschil, maar wel een aanwijzing dat het aanbod en de vraag in delen van de stad niet op elkaar aansluiten.

De wijken van boven de Maas

Rotterdam Centrum is het scherpste voorbeeld van de Rotterdamse spagaat: een 9,7 voor voorzieningen, een 2,9 voor rust, een 3,1 voor veiligheid, totaal een 4,1. In Stadsdriehoek, met 18.365 inwoners de grootste centrumbuurt, staat het voorzieningencijfer op 9,9 — de top 1% van Nederland. Je woont er op loopafstand van alles wat een stad te bieden heeft, en van alles wat een stad 's nachts doet. In dezelfde wijk ligt Nieuwe Werk, met een 6,7 de best scorende buurt van het centrum. Twee straten verschil kan hier een heel rapportcijfer schelen.

Noord doet hetzelfde kunstje met minder marge: 9,6 voor voorzieningen, 3,6 voor rust, totaal een 4,5. Het Oude Noorden staat op een 3,8, Provenierswijk op 2,9, Bergpolder op een 5,5. De uitschieter is Blijdorp met een 6,0, anderhalf punt boven het wijkgemiddelde.

Kralingen-Crooswijk is intern het meest verdeeld van alle Rotterdamse wijken. Kralingen Oost haalt een 7,6 en staat daarmee in de landelijke top 33%; Rubroek staat op een 3,3, Oud Crooswijk op een 4,3 en Nieuw Crooswijk op een 7,9. Het wijkgemiddelde van 4,7 zegt over geen van die vier iets zinnigs. Kralingen West combineert een 9,9 voor voorzieningen — de top 2% van Nederland — met een totaalcijfer van 4,1: alles binnen handbereik, in een van de dichtstbevolkte delen van de stad.

De groene rand in het noorden

Wie in Rotterdam ruimte zoekt zonder de stad te verlaten, komt in Hillegersberg-Schiebroek terecht. De wijk scoort een 6,9, de hoogste van alle Rotterdamse wijken, en heeft met een 6,4 voor welvaart, een 6,0 voor rust en een 8,8 voor gezinnen het profiel dat Rotterdam elders mist. Ook hier lopen de buurten uiteen: Molenlaankwartier staat op een 9,4 en is met een 9,3 voor welvaart de op één na welvarendste buurt van de stad, Hillegersberg Zuid op een 8,1, Terbregge op een 6,5. Schiebroek, met 17.065 inwoners de grootste buurt van de wijk, blijft achter op een 5,4 — een 9,7 voor gezinnen, maar een 2,6 voor veiligheid.

Overschie is een wijk van uitersten in het klein: totaal een 4,8, met Zestienhoven (6,5) en Schieveen (5,2) aan de bovenkant. Zestienhoven heeft met een 9,7 het hoogste welvaartscijfer van heel Rotterdam. In dezelfde wijk staat Landzicht op een 2,6, het laagste cijfer van de gemeente. Schieveen en Landzicht hebben allebei een paar honderd inwoners — bij zulke kleine buurten zeggen de cijfers meer over het type gebied dan over een woonwijk.

Prins Alexander is met 97.950 inwoners veruit de grootste wijk van Rotterdam, en scoort een 4,7. De grote woonbuurten drukken dat cijfer: Ommoord staat op een 3,7 met 26.105 inwoners, Oosterflank op 3,2, Zevenkamp op 4,6. Daar tegenover staat Nesselande met een 8,4, een 9,0 voor welvaart en een 6,4 voor veiligheid — het beste rapport van alle Rotterdamse buurten met meer dan tienduizend inwoners. Het Lage Land (3,9) en Prinsenland (4,5) zitten daar ver onder.

Zuid: de laagste cijfers en de meeste kinderen

Op de zuidoever staan de laagste totaalcijfers van de grote wijken, en tegelijk de hoogste gezinscijfers. Charlois sluit die lijst af met een 3,7 en heeft met een 2,8 het laagste welvaartscijfer van Rotterdam. Carnisse (3,4) en Zuidwijk (3,5) staan in de onderste 15% van Nederland. Feijenoord staat op een 4,2, met Vreewijk op 3,0, Afrikaanderwijk op 3,6 en Bloemhof op 3,7. IJsselmonde komt op 3,9, met Groot IJsselmonde (29.715 inwoners) op 3,5. Hoogvliet haalt een 4,5.

Maar Zuid scoort op gezinnen juist bovengemiddeld: Feijenoord en Charlois allebei een 8,6, IJsselmonde een 8,4. Hillesluis haalt een 9,6 voor gezinnen — de landelijke top 6% — terwijl het totaalcijfer op een 4,1 blijft staan. Pendrecht doet hetzelfde met een 9,7 voor gezinnen bij een totaal van 4,7, Beverwaard ook. Dat is geen fout in de data. De gezinnenscore meet praktische zaken: hoe dichtbij de basisschool, de kinderopvang en de middelbare school liggen, hoeveel huishoudens kinderen hebben en hoeveel inwoners jonger zijn dan vijftien. In Zuid staat dat allemaal goed. De veiligheid en de inkomens staan er slecht. Sinds gezinnen voor een vijfde in het totaal meetelt, tilt dat de zuidoever een stuk op — alleen niet ver genoeg om de andere vier pijlers goed te maken.

Uitzonderingen zijn er ook op Zuid. Kop van Zuid - Entrepot haalt een 6,9 met een 9,4 voor gezinnen en Kop van Zuid een 4,8 — nieuwbouw aan de rivier met een ander profiel dan de buurten erachter. Katendrecht staat op een 5,7, ruim boven het wijkgemiddelde van Feijenoord.

West en de dorpen

Delfshaven is met een 4,0 de laagst scorende van de grote wijken boven de Maas, en heeft tegelijk een 9,5 voor voorzieningen. In Spangen (4,4), Bospolder (3,4) en Tussendijken (3,8) woon je op loopafstand van alles, in dichtbebouwde straten met overwegend huurwoningen. Spangen voert wel de gezinsranglijst van de stad aan met een 9,8. Het Nieuwe Westen telt 19.385 inwoners en staat op een 4,0, Middelland op een 3,8. De kleinste buurt van de wijk, Witte Dorp, staat met 580 inwoners op een 3,1.

Aan de randen liggen de dorpen, en die scoren anders. Pernis haalt een 5,8 en is met een 7,4 de veiligste buurt van heel Rotterdam. Rozenburg staat op 5,4 met een 6,2 voor veiligheid, een 6,0 voor rust en een 7,5 voor gezinnen, maar een 3,7 voor welvaart. Hoek van Holland komt op 4,5, met Strand en Duin op een 5,5 en een 7,3 voor rust: aan zee wonen, aan de uiterste westrand van de gemeente, ver van het centrum. Heijplaat, een dorp in het havengebied, is met een 6,9 de derde veiligste buurt van de stad, terwijl het totaalcijfer op 3,0 blijft steken.

Wonen: veel huur, weinig eigen tuin

Rotterdam is een huurstad. In de mediane buurt is 33% van de woningen een koopwoning, tegen 74% landelijk; 43% van alle woningen is corporatiebezit, tegen 13% in de mediane Nederlandse buurt. Dat verandert wat je als koper tegenkomt: het koopaanbod is kleiner en ongelijk over de stad verdeeld, en in de mediane buurt zijn twee van de drie woningen huur.

De WOZ-waarde in de mediane buurt is € 345.000, tegen € 422.000 landelijk — ruim 18% lager. Voor wie uit de Randstad-top komt, is dat het argument om naar Rotterdam te kijken: je krijgt meer vierkante meters voor je geld. Wat je ervoor inlevert staat in de andere cijfers. Slechts 9% van de woningen in de mediane buurt is gebouwd vanaf 2000 — landelijk is dat 11% — dus reken op een woning van vóór de eeuwwisseling, met de onderhouds- en isolatievragen die daarbij horen. De duurste en de goedkoopste kant van de stad staan naast elkaar in de lijsten duurste wijken en armste wijken.

Wie er woont, verklaart een deel van de scores. 48% van de huishoudens in de mediane buurt bestaat uit één persoon, tegen 31% landelijk, en de gemiddelde huishoudgrootte is 2,0 tegen 2,3. Het aandeel 65-plussers is 15% tegen 22% landelijk, het aandeel kinderen onder de 15 juist iets hoger: 15% tegen 14%. Toch heeft maar 29% van de huishoudens kinderen, tegen 35% landelijk. Die cijfers spreken elkaar niet tegen: er zijn minder gezinnen, maar de gezinnen die er zijn hebben gemiddeld meer kinderen. Rotterdam vergrijst niet — het is een stad waarin bijna de helft van de voordeuren toegang geeft tot een eenpersoonshuishouden.

Veiligheid: waar de ranglijst je op het verkeerde been zet

Op veiligheid scoort Rotterdam een 3,4. In de mediane buurt zijn 44 misdrijven per 1.000 geregistreerd tegen 24 landelijk, en bij geweldsmisdrijven is het verschil groter: 5,4 tegen 2,2. Woninginbraken wijken minder af: 0,8 tegen 0,6 per 1.000. Het beeld is dus vooral straatcriminaliteit en geweld, minder inbraak.

De ranglijst van de gevaarlijkste buurten vraagt om uitleg. Bovenaan staat Dijkzigt, met 1.190 inwoners en een totaalcijfer van 3,7 — een buurt met een academisch ziekenhuis, musea en park, waar overdag tienduizenden mensen zijn die er niet wonen. Zuiderpark (895 inwoners) staat tweede op die lijst én bovenaan de lijst met rustigste buurten, met een 8,9 voor rust. Hetzelfde geldt voor Charlois Zuidrand. Misdrijven worden geregistreerd waar ze gebeuren, en in een park of ziekenhuisgebied telt dat zwaar tegen een handvol bewoners.

Voor woonbuurten is de ranglijst wél bruikbaar. Agniesebuurt en Rubroek staan in de landelijke onderste 1% op veiligheid, en dat zijn gewone woonstraten met duizenden bewoners. Dezelfde twee buurten staan in de top 3% van Nederland op voorzieningen. Dat is de ruil die Rotterdam op veel plekken aanbiedt: alles binnen vijf minuten, en cijfers die je niet kunt negeren. De omgekeerde kant vind je op de lijst met veiligste buurten, waar Pernis, Schieveen en Heijplaat bovenaan staan — allemaal aan de rand, allemaal klein.

Voor wie past Rotterdam

Voor starters en alleenwonenden is Rotterdam een van de logischere grote steden: relatief betaalbaar in vergelijking met de rest van de Randstad, met de dichtste voorzieningen van het land. De prijs is dichtheid en drukte; wie daar slecht van slaapt, loopt beter eerst de rustcijfers per wijk na voordat hij tekent bij een makelaar.

Voor gezinnen is het beeld dubbel. De stad scoort een 7,8 op gezinnen en dat is ruim boven het landelijk midden, maar die score gaat alleen over scholen, kinderopvang en het aandeel kinderen — niet over veiligheid of inkomens. De buurten die op álle punten goed scoren zijn schaars: Molenlaankwartier, Nesselande, Hillegersberg Zuid en Terbregge, plus Kralingen Oost. Dat is grofweg de noordrand van de stad, en dat is ook de duurdere kant. De volledige gezinsranglijst en de welvarendste buurten laten zien hoe kort die lijst is.

Voor rustzoekers zijn er twee routes: de dorpen aan de rand — Pernis, Hoek van Holland, Rozenburg — of de groene noordrand. Voor wie het centrum wil, zijn de voorzieningenkoplopers het startpunt, met de wetenschap dat je op rust en veiligheid inlevert. De volledige ranglijst van Rotterdam zet alle buurten op volgorde.

Zo lees je deze cijfers

Elk cijfer is een landelijk percentiel, geen absoluut oordeel. Een 4,5 betekent dat de Rotterdamse buurten gemiddeld in de onderste 27% van alle 14.667 Nederlandse buurten staan, en niet dat Rotterdam een onvoldoende is als stad. Een Rotterdamse buurt met een 6,2 doet het precies gemiddeld voor Nederland, wat voor een grootstedelijke buurt bovengemiddeld is. Vergelijk daarom vooral binnen de stad, of met de gemeente waar je nu woont.

Het totaalcijfer bestaat uit vijf even zware thema's: veiligheid, voorzieningen, welvaart & inkomen, Rust & natuur en gezinnen. Rust & natuur weegt bevolkingsdichtheid, geluid, groen, bomen en water even zwaar; de misdaadcijfers zitten alleen in veiligheid. Luchtkwaliteit telt niet mee in het cijfer, maar staat als losse meting op elke gebiedspagina. De cijfers komen uit CBS Kerncijfers wijken en buurten 2025, de RIVM-kaarten voor geluid, groen en bomen, en de politieregistratie van misdrijven over 2025. Alle stadsbrede getallen hierboven zijn medianen over de Rotterdamse buurten: de helft zit erboven, de helft eronder. Voor de kleinste buurten — een paar honderd inwoners, of een havengebied met vijf — zijn de cijfers wankel, en zes wijken hebben helemaal geen score omdat er niemand woont.

Wat de cijfers niet meten: hoe een straat aanvoelt, wie je buren zijn, hoe de school waar jouw kind naartoe gaat het doet, of er de komende jaren gesloopt en gebouwd wordt. Ze meten ook geen richting — een buurt die twintig jaar aan het opknappen is, staat er in de data hetzelfde bij als een buurt die stilstaat. Gebruik de scores om te bepalen waar je gaat kijken, en gebruik je eigen ogen om te bepalen waar je gaat wonen.