Zo rekenen we

Elk rapportcijfer op deze site komt uit dezelfde rekensom. Geen redactie die buurten ‘kent’, geen gevoel — alleen openbare cijfers, voor alle 14.667 buurten op precies dezelfde manier.

De vijf scores

Per onderliggend cijfer bepalen we waar de buurt staat ten opzichte van álle andere buurten van Nederland (een percentiel), en die posities wegen we per score:

• Veiligheid — geregistreerde misdrijven per 1.000 ‘aanwezigen’ (politie, 2025): geweld, woninginbraak, misdrijven totaal, vermogensdelicten en vernielingen. Onder geweld valt alles wat het CBS eronder schaart, dus ook bedreiging en moord en doodslag; onder vermogensdelicten vallen naast diefstal ook inbraak in bedrijven, schuren en auto’s, zakkenrollerij en winkeldiefstal — alleen woninginbraak niet, want die heeft hiernaast een eigen meting en zou anders dubbel tellen. In de noemer tellen we naast inwoners ook bedrijfsvestigingen mee (×3), omdat winkels, kantoren en horeca bezoekers trekken die in kale per-inwoner-cijfers onzichtbaar zijn. Alle misdaad zit in deze score en nergens anders.
• Voorzieningen — afstand tot supermarkt, huisarts, treinstation, restaurant, ziekenhuis, café, bibliotheek en snelwegoprit. Het CBS meet die over de weg — de route die een auto rijdt, dus mét de omweg om een spoorlijn of rivier heen; supermarkt, huisarts en station wegen het zwaarst, de snelwegoprit het lichtst.
• Welvaart & inkomen — gemiddelde woningwaarde (WOZ, weegt het zwaarst), bijstandsdichtheid, het aandeel hoge en lage inkomens, leegstand (hoe meer leegstaande woningen, hoe lager het cijfer) en de samenstelling van de woningmarkt: koopwoningen en corporatiewoningen tellen even zwaar, in tegengestelde richting. Het gaat over de buurt, niet over een oordeel over de mensen die er wonen.
• Rust & natuur — vijf metingen die elk een vijfde van deze score dragen: bevolkingsdichtheid, geluidsbelasting, groen in de omgeving, bomen in de buurt en waterrijkdom. Geluid, groen en bomen komen van het RIVM, dat ze landsdekkend per hectare in kaart brengt; het CBS publiceert ze niet per buurt. Groen en bomen zijn bewust twee metingen: de groenkaart telt álle vegetatie mee, ook akker en weiland, de bomenkaart alleen boomkroon — een dorp aan het weiland en een lommerrijke laan zijn niet hetzelfde. Leegstand stond hier tot 14 augustus 2026 ook in en telt nu mee in Welvaart & inkomen; tot 19 augustus 2026 heette deze score ‘Rust & ruimte’.
• Gezinnen — afstand tot basisschool (weegt het zwaarst), het aandeel huishoudens met kinderen, afstand tot kinderopvang en middelbare school, en het aandeel kinderen onder de 15. Géén misdaadmeting: geweld en woninginbraak stonden hier tot 19 augustus 2026 ook in, maar sinds Gezinnen meetelt in het totaal zou misdaad dan via twee scores in hetzelfde cijfer belanden. Deze score meet dus puur wat er voor kinderen in de buurt staat; hoe veilig het er is, staat een score hoger.

Van positie naar rapportcijfer

Elk cijfer op deze site is een plek in een rij, geen optelsom. Per meting bepalen we waar een buurt staat ten opzichte van alle andere buurten van Nederland. Die posities wegen we binnen een score, en daarna nog één keer voor het totaal: de totaalscore weegt de vijf scores zo — Veiligheid 20% · Voorzieningen 20% · Welvaart & inkomen 20% · Rust & natuur 20% · Gezinnen 20% — en het cijfer dat je ziet is de plek die de buurt daarmee inneemt tussen alle 13.075buurten met een cijfer. Die plek vertalen we naar een rapportcijfer tussen 2,5 en 10: de middelste buurt van Nederland krijgt ongeveer een 6,2, de top een 10, de onderkant een 2,5. Een ‘zesje’ betekent hier dus: een doorsnee Nederlandse buurt.

Deze site noemt op verschillende plekken een net ander aantal buurten, en dat is geen tegenspraak — het zijn drie tellingen van dezelfde verzameling, elk met een eigen doel. Het CBS kent 14.667 buurten in totaal; elke buurt heeft op deze site een eigen pagina, ook een bedrijventerrein of een haven zonder rapportcijfer. Daarvan hebben 13.379 een woonfunctie — de poort die de meeste ranglijsten gebruiken, want een leeg kantorenpark hoort niet tussen ‘de beste buurten’. En van alle buurten samen hebben er 13.075 genoeg CBS-data voor een totaalcijfer; dat is de noemer achter elke ‘nr. X van Y’ op deze site. Een ranglijst of een landelijke rang gaat dus altijd over die laatste, kleinste groep — nooit over alle 14.667.

Daarom is de totaalscore niet het gemiddelde van de vijf cijfers die erboven staan — reken ze op en je komt bijna nooit op hetzelfde uit. Dat is geen slordigheid maar een keuze. Middel je de vijf cijfers gewoon uit, dan heffen een 9,3 voor voorzieningen en een 3,3 voor rust elkaar op, en dat gebeurt in het hele land tegelijk: van alle buurten zou 78% ergens tussen een 5,0 en een 7,0 belanden. Alles klontert dan rond het midden en het cijfer zegt niets meer. Met de landelijke positie valt 28% in die band en blijft het cijfer beantwoorden wat het belooft: hoeveel buurten van Nederland doen het, op deze weging, beter dan deze?

In de opbouw op een rapportpagina heeft elk balkje een streepje in het midden: dat is de gemiddelde Nederlandse buurt. Komt het balkje voorbij het streepje, dan doet deze buurt het beter dan de helft van Nederland.

Omdat de posities gelijkmatig verdeeld zijn, delen veel buurten hetzelfde cijfer — over 13.075 buurten zijn er 76 mogelijke cijfers, dus gemiddeld 172 buurten per cijfer. Daarom staat in elke ranglijst de landelijke rang naast het cijfer, en sorteren we op de onderliggende positie en niet op het afgeronde cijfer.

Verschuif je de weging zelf onder Jouw weging, dan doen we precies hetzelfde rekenwerk over met jouw gewichten — óók de laatste stap. Jouw cijfer ligt dus op dezelfde schaal als het officiële cijfer ernaast, en niet op een eigen.

Wat ‘Top 6% van Nederland’ betekent

Onder elk totaalcijfer staat één regel met de landelijke positie in gewone woorden. Staat de buurt in de betere helft, dan lees je ‘Top 6% van Nederland’: van alle 13.075 buurten met een cijfer doen er minder dan zes op de honderd het beter. Staat hij in de zwakkere helft, dan telt dezelfde regel vanaf de andere kant — ‘Onderste 30% van Nederland’ — want ‘top 71%’ leest niemand goed. Eén soort uitspraak, twee kanten.

We ronden daarbij altijd naar boven af. Een buurt op plek 400 van 13.075 staat op 3,06% en krijgt dus ‘top 4%’. Gewoon afronden zou er ‘top 3%’ van maken, en dat is een claim die niet klopt; aan de onderkant werkt het net zo. De exacte plek staat er trouwens ook, in de regel ‘nr. X van Y buurten met een cijfer’ naast de buurtnaam.

Bij een wijk of een gemeente staat er iets anders: ‘Buurten gemiddeld in de top 22% van Nederland’. Een wijk heeft namelijk geen eigen positie tussen andere wijken — haar cijfer is het naar inwonertal gewogen gemiddelde van de posities van de buurten erin. Die regel zegt dus: de gemiddelde bewoner van deze wijk woont in een buurt die in de top 22% van het land staat.

Wat elke meting bijdraagt

Eerst per thema: waar één score uit bestaat. De percentages hieronder zijn het aandeel binnen die score en tellen per blok op tot 100%.

En dan het hele model in één tabel: scoregewicht × metinggewicht, opgeteld. Dit is de eerlijkste samenvatting van waar de totaalscore vandaan komt:

Elke meting heeft één vaste richting, en die staat in de naam zodra je hem als keuze tegenkomt — in Buurtwijzer en bij het uitklappen van een score op de vergelijkpagina lees je ‘Weinig bijstand’, ‘Veel koopwoningen’, ‘Supermarkt dichtbij’. Staat er een getal achter, dan gebruiken we de kale naam (‘Bijstand: 24,3 per 1.000’), want ‘Weinig bijstand: 24,3’ zou zichzelf tegenspreken; de richting zit daar in de kleur van het balkje. Naam en rekenrichting komen uit dezelfde tabel in de dataset, dus ze kunnen niet uit elkaar lopen.

Twee dingen die je moet weten over deze weging

Bijstand en corporatiewoningen lopen sterk samen (r = 0,81). Ze zitten er allebei in, samen goed voor 4,2% van het eindcijfer. Inhoudelijk zijn het niet dezelfde dingen — een uitkering ontvangen is iets anders dan in een corporatiewoning wonen — en de woningmarkt hoort van twee kanten mee te tellen: koop omhoog, corporatiebezit omlaag, met precies hetzelfde gewicht. Maar wie het verband zelf ontdekt, verdient het van ons te horen in plaats van het te moeten vinden.

Bevolkingsdichtheid is deels het spiegelbeeld van Voorzieningen. Dichtheid correleert −0,70 met de afstand tot een supermarkt: we belonen nabijheid in de ene score en rekenen de drukte die die nabijheid mogelijk maakt aan in de andere. Sinds 19 augustus 2026 draagt dichtheid nog maar een vijfde van Rust & natuur — geluid, groen, bomen en water dragen de rest — en weegt hij dus een stuk lichter dan in het jaar daarvoor. Binnen een score die ‘Rust & natuur’ heet klopt die richting, en de twee heffen elkaar in de totaalscore grotendeels op: ze wegen allebei 20%. Wie het anders ziet, schuift een van de twee omhoog. Het blijft een keuze, geen natuurwet, en daarom staat hij hier.

Wat we niet meten

Het CBS publiceert een aantal velden simpelweg niet meer, of onderdrukt ze vanwege privacy. Die laten we weg in plaats van ze te schatten. Wat er dus niet in zit:

• De groenafstanden van het CBS — geen enkele waarde. Afstand tot park, bos, openbaar groen, open natuurterrein en sportterrein: nul van de 14.667 buurten heeft er een. Groen en bomen zitten sinds 19 augustus 2026 wél in het cijfer, maar via de landsdekkende kaarten van het RIVM (binnen 300 meter van de buurt), niet via die CBS-afstanden.
• Inkomen per inwoner (maar 13% van de buurten), arbeidsparticipatie, het aandeel rond het sociaal minimum en opleidingsniveau: nul of te weinig waarden.
• Afstand tot dagelijkse winkels: nul waarden.
• Adressendichtheid (loopt vrijwel samen met bevolkingsdichtheid), het aandeel bewoonde woningen (het spiegelbeeld van leegstand), het aandeel nieuwbouw (zegt weinig over welvaart) en enkele voorzieningen die vrijwel samenvallen met andere (apotheek, bioscoop, zwembad, buitenschoolse opvang): eruit om dubbeltelling te voorkomen.

Staat er bij een buurt ‘geen cijfer’? Dan publiceert het CBS voor die buurt te weinig om een score te berekenen: we eisen dat minstens 35% van het gewicht binnen een score aanwezig is, en minstens drie van de vijf scores voor een gemiddelde. Een ontbrekende meting drukt het cijfer dus nooit omlaag — hij telt gewoon niet mee.

Kleine buurten

In een buurt met 300 inwoners kan één inbraak de statistiek verdubbelen. Daarom trekken we misdaadcijfers van kleine buurten richting het landelijk gemiddelde (empirical-Bayes-schatting): een buurt van 80 inwoners met één inbraak wordt voor ruim 86% naar dat gemiddelde toe getrokken. Buurten met minder dan 50 inwoners doen niet mee aan de vergelijking; industriegebieden en water sluiten we uit van de ranglijsten.

Die 1.583 buurten houden wel hun eigen pagina — je komt er via de kaart en via buurpagina’s — maar we vragen zoekmachines ze niet te indexeren: een rapport over 30 inwoners of een stuk vaarwater hoort niet in de zoekresultaten thuis.

Waarom hier geen ‘−18% ten opzichte van vorig jaar’ staat

Andere sites zetten bij de misdaadcijfers een pijltje omhoog of omlaag ten opzichte van vorig jaar. Wij niet, en dat is een bewuste keuze. We hebben het namelijk nagerekend: voor alle buurten hebben we de verandering tussen 2019 en 2022 vergeleken met de verandering tussen 2022 en 2025. Als een stijging iets over een buurt zou zeggen, zouden die twee samenhangen. Het tegendeel blijkt — de samenhang is −0,18: een buurt die vorig jaar steeg, daalt het jaar erna eerder dan dat hij doorstijgt. Dat geldt in élke grootteklasse, ook bij buurten met meer dan honderdvijftig misdrijven per jaar.

Dat is regressie naar het gemiddelde: de jaar-op-jaar-verandering meet toeval, geen ontwikkeling. Een gemiddelde buurt van 500 tot 1.500 inwoners schommelt 24% per jaar zonder dat er iets verandert. Landelijk beweegt er trouwens ook nauwelijks iets: 803.626 misdrijven in 2019 tegen 808.021 in 2025. Een trendpijl zou er professioneel uitzien en niets betekenen, en hij zou het rapportcijfer regelmatig tegenspreken. Daarom tonen we het meest recente jaar, en vertellen we erbij hoe hard dat ene jaar is.

Winkelgebieden en uitgaanscentra

Misdrijven worden geregistreerd op de plek waar ze gebeuren, niet op het adres van het slachtoffer. In een buurt met 800 inwoners en 520 bedrijven telt dus mee wat bezoekers overkomt. We corrigeren daarvoor met de bedrijvenweging in de noemer, maar het lost niet alles op — daarom staat er bij zulke buurten een waarschuwing onder het veiligheidsblok. We sluiten ze nooit uit van een lijst: een lijst waar de bekendste namen ontbreken gelooft niemand.

Wat dit níet is

Een laag cijfer betekent niet dat een buurt onleefbaar is, en een 9+ niet dat jij er gelukkig wordt. De weging is een keuze — een redelijke, maar een keuze. Hou je meer van stedelijke drukte dan van rust? Gebruik Jouw weging op de kaart; die rekent met jouw voorkeuren, en de officiële cijfers blijven ernaast staan.

Bronnen

Zes bronnen, elk met een eigen jaargang en verversritme. Geen ervan is door ons geschat of aangevuld — wat geen bron publiceert, staat hierboven onder ‘Wat we niet meten’.

Cijfers die het CBS onderdrukt vanwege privacy (te weinig waarnemingen) tellen niet mee. Laatste data-update: juli 2026. Laatste modelwijziging: 20 augustus 2026 (Rust & natuur: geluid, groen en bomen erbij).

Logboek van wijzigingen

Elke wijziging aan het model, nieuwste bovenaan. Klap er een open voor wat er precies veranderde en hoeveel de cijfers erdoor bewogen.