De wijken van Amsterdam

Eén stad, twee uitersten

Amsterdam heeft de kortste afstanden van Nederland en de minste ruimte. Dat zijn niet twee losse feiten, het is dezelfde eigenschap twee keer bekeken. De stad haalt een 8,8 voor voorzieningen — de top 16% van het land — en een 4,0 voor Rust & natuur, de onderste 20%. Wie hier gaat wonen, ruilt vierkante meters in voor loopafstand.

Het totaalcijfer van 6,2 zet de Amsterdamse buurten gemiddeld in de onderste 49% van Nederland. Dat cijfer verdient uitleg, want het meet niet of het prettig wonen is. Het meet vijf dingen: veiligheid (4,5), voorzieningen (8,8), welvaart en inkomen (5,9), Rust & natuur (4,0) en gezinnen (7,3), elk voor een vijfde. Twee van die vijf zijn in een grote stad per definitie ongunstig: dichtheid drukt de rustscore, en geregistreerde misdrijven zijn er nu eenmaal het hoogst waar de meeste mensen samenkomen. Daar staat tegenover dat scholen, kinderopvang en winkels hier bijna overal om de hoek zitten — dat trekt de gezinsscore en de voorzieningen omhoog.

Het interessante zit dan ook niet in het stadsgemiddelde, maar in de spreiding. Tussen de Houthavens met een 9,4 en Venserpolder met een 3,1 zit meer verschil dan tussen veel Nederlandse gemeenten onderling. Amsterdam is in de cijfers geen stad maar een verzameling stadjes, verdeeld over 111 wijken en 519 buurten.

Waarom de stad is zoals ze gebouwd is

De ringen van Amsterdam zijn af te lezen aan de scores. De middeleeuwse kern en de zeventiende-eeuwse grachtengordel vormen een compact centrum dat nooit voor autoverkeer of gezinswoningen is ontworpen. Daaromheen ligt de negentiende-eeuwse gordel, in hoog tempo neergezet voor arbeiders die naar de stad trokken: smalle straten, kleine woningen, vier lagen hoog. In het interbellum volgden de ruimere blokken van Plan Zuid en de tuindorpen in Noord.

Na de oorlog kwamen de tuinsteden: Nieuw-West, de uitbreidingen in Noord en de Bijlmer in Zuidoost, gebouwd volgens het idee van licht, lucht en groen in stroken en flats. En sinds de jaren negentig bouwt de stad op het water: het Oostelijk Havengebied, IJburg-West, de Houthavens en Zeeburgereiland/Bovendiep. Sinds 2022 hoort ook Weesp erbij, met een eigen historische kern en polders.

Die tijdlagen zie je terug in één cijfer: in de middelste Amsterdamse buurt is 96% van de woningen van vóór 2000 gebouwd, tegen 89% landelijk. De nieuwbouw van de stad zit niet verspreid, maar geconcentreerd op een handvol plekken — en juist die plekken scoren hoog.

Werk, inkomen en de twee uiteinden

Amsterdam is tegelijk de rijkste en een van de meest ongelijke steden in deze cijfers. In de middelste buurt heeft 26% van de huishoudens een hoog inkomen, tegen 19% landelijk. Maar het aandeel lage inkomens ligt met 37% praktisch op het landelijk niveau van 38%, en de bijstandsdichtheid is met 26 per 1.000 inwoners ruim drie keer zo hoog als de landelijke 7,9. Beide uiteinden zijn hier oververtegenwoordigd; het middenveld is dunner.

Dat is ook ruimtelijk zichtbaar. Het kantorendistrict op de Zuidas haalt een 6,9, met een 9,5 voor voorzieningen en een 7,6 voor welvaart en inkomen. Het oude kantorengebied Amstel III/Bullewijk in Zuidoost, dat stap voor stap woongebied wordt, staat op een 3,6. En het havengebied aan het IJ — Coenhaven/Minervahaven, Havens-West — is werkgebied met nauwelijks bewoners: 1.765 en 25 inwoners.

De wijken van Amsterdam

Met 111 wijken is een lijstje zinloos. Hieronder de acht gebieden waarin de cijfers zich duidelijk anders gedragen.

Centrum: hoogste voorzieningen, laagste veiligheid

De binnenstad scoort op voorzieningen nergens onder de 8,9. Burgwallen-Oude Zijde staat op een 9,9, Jordaan op een 9,7, Nieuwmarkt/Lastage op een 9,6. Daar staan de laagste veiligheidscijfers van de stad tegenover: 2,7 voor beide Burgwallen-wijken, 3,1 voor de Jordaan. De Burgwallen komen daarmee op totaalcijfers van 3,7 en 3,4.

Binnen het centrum maakt welvaart het verschil. Grachtengordel-West komt op een 6,6 en Grachtengordel-Zuid op een 6,4, met welvaartscijfers van 8,7 en 8,8 — de hoogste WOZ-waarden van de binnenstad trekken die omhoog. De Weteringschans doet hetzelfde met een 6,4, Weesperbuurt/Plantage komt op een 5,9 en de Haarlemmerbuurt op een 5,5. De Oostelijke Eilanden/Kadijken komen op een 5,0, met een veiligheidscijfer van 4,0 — het hoogste van de hele binnenstad. Rustig is het er daarmee niet: die score blijft op 3,3 staan.

De negentiende-eeuwse ring: dichtst bebouwd

Dit is het deel van de stad waar de rustscores structureel onder de 3,5 duiken. De Oude Pijp haalt een 3,0 voor rust, de Oosterparkbuurt eveneens 3,0, de Vondelparkbuurt een 3,1. Voorzieningen zijn er juist maximaal: de Dapperbuurt en Indische Buurt-West staan allebei op een 10,0.

De totaalcijfers blijven middelmatig omdat veiligheid en rust samen twee vijfde van de score bepalen: Oude Pijp 4,5, Nieuwe Pijp 6,0, Zuid Pijp 4,8, Transvaalbuurt 5,1. Uitschieters omhoog zijn de Staatsliedenbuurt (7,5, met een veiligheidscijfer van 6,3) en de Da Costabuurt (7,2). Wie hier zoekt, kiest bewust voor loopafstand tot alles en accepteert dat de statistiek dat afstraft.

De ring van de jaren twintig en dertig: de beste totaalcijfers binnen de ring

Plan Zuid laat zien wat bredere straten met de scores doen. Willemspark komt op een 9,3 en de Apollobuurt op een 9,2, met welvaartscijfers van 9,0 en 9,5 en gezinscijfers van allebei 8,9. De Scheldebuurt volgt met een 8,0, de Stadionbuurt met een 7,9, de Rijnbuurt met een 7,6. Het Museumkwartier komt eveneens op een 7,6: het welvaartscijfer van 9,0 weegt daar op tegen een rustscore van 3,4.

In West is het beeld gemengder: Chassébuurt 8,4 met een gezinscijfer van 8,5, Erasmuspark 7,4, maar Landlust en Hoofdweg e.o. blijven op 5,8 en De Kolenkit op 6,1. In Oost is Middenmeer met een 8,1 de sterkste van deze generatie; het tuindorp Betondorp haalt ondanks zijn ruime opzet maar een 3,8. Zuidelijker liggen Buitenveldert-West (7,8) en de Prinses Irenebuurt e.o. (7,9, welvaart 9,7).

Nieuw-West: lage welvaart, hoge gezinscijfers

De naoorlogse tuinsteden zitten in de onderste helft van de stad. De Punt staat op 4,1, Slotermeer-West op 4,6, Slotervaart-Zuid op 5,2 en Osdorp-Midden op 5,6. Wat die cijfers omlaag trekt is vooral welvaart: veel corporatiebezit, hoge bijstandsdichtheid, lage WOZ. Slotermeer-West komt daar op een 3,0, De Punt op een 3,5.

Op gezinnen gebeurt precies het omgekeerde. Geuzenveld haalt een 9,7 voor gezinnen, Osdorp-Midden een 9,4, De Punt een 9,3 en Overtoomse Veld een 8,6. Scholen, kinderopvang en speelruimte zijn er dichtbij, en omdat gezinnen sinds dit jaar voor een vijfde meetelt, tilt dat de tuinsteden zichtbaar op: Geuzenveld komt daardoor op een 7,2 en Overtoomse Veld op een 7,4. Aan de westrand liggen de nieuwere delen: Sloten/Nieuw-Sloten komt op een 8,1 met een rustscore van 4,9, De Aker op een 7,3 met een veiligheidscijfer van 7,2 — het hoogste van heel Nieuw-West.

Noord: dijklinten tegenover naoorlogse blokken

De oude dijken scoren hier het hoogst. Nieuwendammerdijk/Buiksloterdijk komt op een 9,2 met een welvaartscijfer van 9,8, Kadoelen op een 8,0. Waterland, het landelijke gebied met dorpen als Holysloot en Zunderdorp, haalt een 6,5: een rustscore van 7,8, een van de hoogste van de stad, maar een 4,6 voor voorzieningen — daar is niets om de hoek.

Een paar kilometer verderop staat Volewijck op 4,5, Tuindorp Buiksloot en Banne Buiksloot staan op 5,4 en Buikslotermeer op 5,6. De Waterlandpleinbuurt komt op 7,3, vooral dankzij een 9,4 voor gezinnen en een 6,0 voor rust. Langs het IJ transformeert Noord het snelst, maar de cijfers lopen daar nog achter: Noordelijke IJ-oevers-West staat op een 5,6, met een rustscore van 3,4.

Zuidoost: de onderkant van de lijst, met uitzonderingen

De Bijlmerwijken leveren de laagste totaalcijfers van de bewoonde stad: H-buurt 3,0, Venserpolder 3,1, Bijlmermuseum 3,5, Amsterdamse Poort e.o. 3,8. In de onderste twintig buurten van de gemeente staan van hier Hoptille met een 2,6 en Reigersbos 1 met een 2,7; Rechte H-buurt en Kortvoort volgen met een 2,8 en Holendrecht-West met een 2,9. De rest van die onderkant bestaat uit bedrijventerreinen en bouwputten.

Toch is Zuidoost niet één gebied. Geerdinkhof/Kantershof haalt een 7,0 met een veiligheidscijfer van 6,6 en een rustscore van 6,8 — laagbouw tussen het groen. Driemond, het dorp aan de oostrand, komt op een 7,7 met een 9,6 voor gezinnen. Nellestein blijft op 4,5 staan ondanks de hoogste rustscore van de stad, een 8,0; Gein komt op 5,7. Opvallend is dat de voorzieningenscores hier hoog blijven: Amsterdamse Poort haalt een 9,2, K-buurt een 7,6. Winkels en metro zijn dichtbij; het zijn de andere vier scores die het cijfer drukken.

Aan het water: waar de nieuwbouw staat

De naoorlogse waterbouw levert de beste combinatie van cijfers binnen de stadsgrenzen. De Houthavens staan op een 9,4, het hoogste wijkcijfer van de gemeente — veiligheid 8,0, welvaart 8,9, gezinnen 8,8 — en het Oostelijk Havengebied op een 7,7. Op IJburg loopt het cijfer op van IJburg-Oost (5,0, nog volop in aanbouw) via IJburg-West (8,1) naar IJburg-Zuid (8,9), met gezinscijfers van 9,7 en 9,9.

Wat deze wijken gemeen hebben: hoge veiligheidscijfers, hoge gezinscijfers, en toch lage rustscores — 2,7 tot 3,5. Er wordt hier compact gebouwd. Zeeburgereiland/Bovendiep staat nog op 4,9, Omval/Overamstel op 5,0; beide zijn nog niet af.

Weesp: een eigen stadje binnen de gemeentegrens

Sinds Weesp bij Amsterdam hoort, telt de gemeente vier wijken die niet aan de stad vastzitten — en drie ervan staan ruim boven het stadsgemiddelde. Aetsveld/Oostelijke Vechtoever haalt een 8,7 met een veiligheidscijfer van 8,5, Bloemendalerpolder een 8,4 met een welvaartscijfer van 9,8. Weesp Binnenstad/Zuid komt op 8,0 met een voorzieningenscore van 9,3, Weesp-Noordwest blijft op 6,0. In de twintig hoogst scorende buurten van de gemeente liggen er drie in Weesp, met Aetsveld-Zuid op een 9,9 als hoogste.

Wonen: huurstad met dure koopwoningen

De middelste Amsterdamse buurt heeft een WOZ-waarde van € 505.000, bijna 20% boven de landelijke € 422.000. Tegelijk is Amsterdam geen koopstad: 31% koopwoningen tegen 74% landelijk, en 70% huur tegen 26%. Van die huur is een groot deel corporatiebezit: 33% van alle woningen in de middelste buurt, tegen 13% landelijk. Wie hier koopt, concurreert dus om een klein deel van de voorraad.

Het woningtype verschilt nog sterker. Slechts 3% van de woningen in de middelste Amsterdamse buurt is een eengezinswoning, tegen 87% in Nederland. Een huis met een tuin is hier geen standaardoptie maar een uitzondering — te vinden in de tuindorpen, in Weesp, in Sloten en op delen van IJburg. De dichtheid in die middelste buurt bedraagt 10.835 inwoners per km², ruim vier en een half keer het landelijke midden van 2.364.

De verschillen binnen de stad zijn groot genoeg om apart te bekijken: zie de duurste wijken van Amsterdam en de armste wijken van Amsterdam.

Veiligheid: waarom bezoekersbuurten onderaan staan

In de middelste Amsterdamse buurt registreerde de politie in 2025 36 misdrijven per 1.000 aanwezigen, tegen 24 landelijk. Geweld ligt op 3,5 tegen 2,2, woninginbraak op 0,8 tegen 0,6. Het verschil is dus het grootst bij het totaalcijfer, en het kleinst bij inbraak — de misdaadsoort die je thuis raakt.

Belangrijker is hoe dat cijfer wordt berekend. Niet per 1.000 inwoners, maar per 1.000 aanwezigen: inwoners plus drie keer het aantal bedrijfsvestigingen. Zonder die correctie zou elke buurt met winkels, kantoren en horeca automatisch onderaan belanden, want de diefstallen die in een uitgaansgebied worden aangegeven, worden niet gepleegd door de paar honderd mensen die er slapen. Amsterdam heeft veel van zulke buurten, en de correctie haalt de scheefheid er niet volledig uit.

Dat zie je terug in de gevaarlijkste buurten van Amsterdam. Bovenaan staan geen woonwijken maar bezoekersgebieden: Marnixbuurt-Zuid met 690 inwoners, Leidsebuurt-Noordoost met 1.120, Vondelparkbuurt-Oost met 900, het VU-kwartier met 395 en Ookmeer met 435, aan de dunbevolkte westrand. Alle vijf staan in de onderste 1% van Nederland. Als je in zo'n buurt woont, zegt dat cijfer meer over wie er langskomt dan over wat er bij jou in de straat gebeurt.

Aan de andere kant staan de veiligste buurten van Amsterdam, en dat zijn wél woonbuurten: Aetsveld-Zuid met een 10, KNSM-eiland met een 9,9, Lanenrijk en Sporenburg met een 9,8. Weesp en het water aan de oostkant leveren dus zowel de hoogste totaalcijfers als de hoogste veiligheidscijfers.

Voor wie past Amsterdam

Gezinnen vinden de beste cijfers niet in het centrum maar in de buitenring en op het water. De Bongerd, de Theo van Goghparkbuurt op IJburg, de Ed Pelsterparkbuurt en Markengouw-Midden staan alle vier op een 10, Middenmeer-Noord volgt met een 9,9. De volledige gezinslijst voor Amsterdam laat zien dat naoorlogse wijken met veel scholen en speelruimte hier hoog eindigen, ook waar de andere vier scores tegenvallen.

Rustzoekers moeten naar de randen. Holysloot haalt een 9,0, Landelijk gebied Driemond een 8,9, Ransdorp een 8,6 en Zunderdorp een 8,5. Het zijn kleine kernen van een paar honderd inwoners; de lijst met rustigste buurten wordt aangevoerd door landelijk gebied in Noord en langs de Vecht, niet door woonwijken.

Stedelingen en starters kijken beter naar de voorzieningenlijst, waar Dapperbuurt-Zuid, Overtoomse Veld-Zuid en Timorpleinbuurt-Zuid allemaal een 10 halen. Dat zijn buurten met een lager totaalcijfer maar met alles op loopafstand — vaak ook met de meeste huurwoningen. Wie op vermogen selecteert, komt bij de welvarendste buurten uit, al zijn dat vaak kleine buurten: Nintemanterrein telt 125 inwoners, Rieteiland-Oost 310.

Zo lees je deze cijfers

Elk cijfer op deze site is een positie, geen optelsom. Per meting bepalen we waar een buurt staat ten opzichte van alle andere buurten van Nederland, en die posities vertalen we naar een rapportcijfer tussen 2,5 en 10. De middelste buurt van Nederland komt daarmee rond een 6,2 uit. Een 6,2 voor Amsterdam betekent dus: de gemiddelde Amsterdamse buurt zit praktisch op het Nederlandse midden — hoge voorzieningen en hoge gezinscijfers wegen op tegen lage cijfers voor veiligheid en rust.

De vijf scores tellen elk voor een vijfde mee in het totaal, gezinnen sinds dit jaar inbegrepen. De misdaadcijfers zijn van 2025 en tellen alleen mee in veiligheid, niet in de gezinsscore. De afstanden tot voorzieningen meet het CBS hemelsbreed, dus zonder omweg om een gracht of een spoorlijn heen — in Amsterdam maakt dat verschil. Rust & natuur weegt vijf dingen even zwaar: bevolkingsdichtheid, geluidsbelasting, groen in de omgeving, bomen in de buurt en waterrijkdom; geluid, groen en bomen komen uit de landsdekkende kaarten van het RIVM. Luchtkwaliteit telt niet mee in het cijfer, maar staat wel als losse meting op elke gebiedspagina.

Let ook op de omvang. De hoogste cijfers vallen vaak in kleine buurten: op de totaallijst van Amsterdam staat Nieuwendammerdijk-Oost met 345 inwoners hoog, en de welvarendste buurten worden aangevoerd door Nintemanterrein met 125. Weinig inwoners, weinig geregistreerde misdrijven, veel ruimte — de meetlat beloont dat. Bedrijventerreinen en havens staan niet meer in de ranglijsten: daar woont niemand. En de getallen in dit stuk zijn medianen van álle Amsterdamse buurten, niet stadstotalen: ze beschrijven de middelste buurt, niet de gemiddelde Amsterdammer. Wie wil weten hoe de eigen straat ervoor staat, kan het beste doorklikken naar de wijk en daarbinnen naar de buurt — in een stad met 519 buurten zegt het stadsgemiddelde het minst.